माओवादी आन्दोलनको उपलब्धिनै जनताको जित

२०७३-१२-२४ विहिबार

नेपालमा किन माओवादीपार्टी जन्मीएको होला किन युद्धको बाटो अपनाएको होला भन्नेहरु पहिले पहिले धरै भटिन्थे , आम मानिसको यस्तो गुनासोहरु गरेको मैले प्रत्यक्ष सुनेका पनि छु । जब माओवादी गाँउ ,बस्ती , शहरबाट दिन दुई गुणा रात चौ गुणाले वृद्धिहुदै गयो र हिंसात्मक युद्धको बाटो अपनाउदै पनि गयो, सरकार र माओवादी दुवै पक्षबाट धेरैले सहादत प्राप्त पनि गरे आखिर किन यस्तो खेल रचिएको रहेछ भन्दा त माओवादी आन्दोलनलाई सफल पार्ने र उपलब्धिलाई संस्थागत गर्नेको लागिपो रहेछ । माओवादी आन्दोदन बारे विष्लेषण र विवेचना गर्दा २०५० सालमा नेकपा एकताकेन्द्र बाट विभाजन भए पश्चात माआबादीको जन्म भएको हो । एकता केन्द्र र नेकपा माओबादी बिचमा पार्टिका बिचार र रणनितिहरुमा एक हुदा हुदै पनि समसामयिक आर्थिक तथा सामाजिक र राजनैतिक परिवेशको विश्लेषण गर्ने बेलामा ती्रब अन्तरबिरोध सृजना भएपछि पुस्पकमल दाहाल प्रचण्डको समुहले तत्कालिङ आर्थिक सामाजिक अवस्था विस्फोटनको विन्दुमा पुगेको हुनाले तत्काल हतियार बोक्नु पर्ने निष्कर्ष निकालेर माओवाीको गठन भएको हो ।

प्रकाश भट्टराई खत्री

जब माअवादीको गठन भए पश्चात २०५२ फागुन १ गतेका दिनबाट जनयुद्ध नाम दिएको हिंसात्मक आन्दोलनको सुरु पनि गरयो । आन्दोलन वास्तवमा नोकसाही, पुजीपति, दलाल, शासकका विरुद्धमा गरिनुका साथै दलित, जनजाती, आदिवासी, थारु म्ुस्लिम, मजदुरको उन्मुक्तिको लागि आन्दोलन गरिएको थियो । यति मात्र होईनकी आन्दोलन संबिधान सभाबाट संबिधानको जारी गर्ने, देशमा संघियताको बिकास गर्ने, केन्द्रिकृत राज्य सत्तालाई विकेन्द्रिकरण मार्फत जनताको घरदैलोसम्म पुरयाउनु पनि रहेको थियो । लोकतन्त्र, गणतन्त्र, समावेशी, समानुपातिक, धर्मनिरपेक्षता जस्ता मुल मुद्धाहरु पनि माओबादी आन्दोलनबाटनै सुरुवात भएर आजका दिनमा क्रमिक रुपमा रुपान्तरण पनि हुदै गईरहेका छन । १० वर्ष सम्म चलेको हिम्सात्मक युद्ध वास्तवमा एक तन्त्रित शासन व्यबस्थाको अन्तय गर्दै रुपान्तरित शासन व्याबस्थाको सुरुवात गर्नुनै माओवादीको आन्दोलन थियो । माओवादीको आन्दोलन सरकार पक्ष र माओबादी पक्षका बिचमा भएको हुदा सरकार पक्षका सुरक्षाकर्मीहरु , माओवादी जनशेना, विभिन्न पार्टिका नेता तथा कार्यकर्ता, आम जनताहरुमा धेरैले सहादत प्राप्त पनि गरेका छन ।

त्यो बेलामा सरकार पक्षबाट बिभिन्न सर्वसाधारण जनता माथी दुखदायी एवम कष्ठपुर्ण यातना सहित धेरैको संङखयामा हातहात पनि भएका थिए भने माओबादी पक्षबाट नोकसाही, पुजीपति, दलाल, शासकका र राजसस्था अन्तय गर्नेका लागि माओबादीबाट पनि धरै हातहात भएका छन ।
माओवादीको आन्दोलनले सिंहदरबारमा केन्द्रित भएको जनताको अधिकारलाई जनताकोनै गाउँ, नगर सम्म पुरयाउनु पनि रहको थियो । माओबादी आन्दोलन हिजोको दिनमा त्यती सजिलो भने थिएन जुन निकै गारो बिषय पनि थियो । जब राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ साल माघ १९ गतेका दिन सम्पुर्ण राज्य सत्ता आफनो हातमा लिईसकेपछि बिकसित भएको नया रुपले गर्दा माओवादी , नेपाली काङग्रेस, नेकपा एमाले लगायत अन्य विभिन्न पार्टीहरुलाई एक ढिक्का बन्नु पर्ने अबस्था सिर्जना पनि भयो र एक ढिक्काको अबस्था पछि माओवादीबाट हुदै आएको हिंसात्मक आन्दोलन केही मथ्थर पनि हुदै गयो ।

माओवादी आन्दोलन हुदै गर्दा राजतन्त्रको आफनै व्याबहारले पनि नेपालमा गणत्रन्त्रको स्थापनाको बाटो अपनाएको पनि स्पट देख्न सकिन्छ । जब राजा महेन्द्रले २०१७ सालको प्रतिगमले २०४६ सालसम्म करिब ३० वर्ष सम्म निरन्कुस राजतन्त्रको अभ्यास गर्ने वातारण त बनायो तर त्यो अभ्यासले राजतन्त्रलाई एकाएक कमजोर पनि बनाउदै लगियो र पुन २०४७ सालको संबिधानले पुर्ण त राजालाई सार्वभैेम बनाउदै लगियो र जब नेपालका राजा ज्ञानेन्द्रद्धारा २०६१ माघ १९ गतेका दिन सम्पुर्ण सत्ता आफनो हातमा लिईसकेपछि विकसित भएको नेपालको राजनितिले थप अकौ रुप दिन सुरु गरयो । राजाको एकलौटी सत्ता हात पारे पश्चात नेपाली काङग्रस, नेकपा एमाले र नेकपा माओवादीलाई नजिक हुने अबसर पनि त्यो बेलानै भएको थियो र राजसस्थाको अन्त्यका लागि सबै दलहरु सडकमा राजसस्थाको विरुद्धमा उत्रिन थाले र आन्दोलने उग्र रुप लिन थाले पछि सरकार पक्ष एकाएक कमजोर हुदै गएपछि अन्तत राजसस्थाको जरो नेपालबाट अन्तय भई गणतन्त्रको स्थापन हुन गयो जुन माओवादीले १० वर्ष अघिदेखी शसत्र रुपमा आन्दोलन गदैृ आईरहेको थियो ।

माओवादीले सडकमा तिव्र रुपमा आन्दोलन गर्दै जादा कहि कतै राजसस्थाको अन्तय हुन भनेका बयलगाडामा चढेर अमेरिका पुग्नु हो भन्दै कुर्लिनेहरु थिए र माओवादी आन्दोलनमा आम नेपाली जनताको साथ सहयोगले आज देशले काचुली फेर्दै गईरहेका छ । माओवादी आन्दोलनको मुख्य उपलब्धी भनेका संविधान जारी गर्नुनै थियो र जुन पुरा पनि गरेरै छाडयो । संबिधान जारी गर्ने ठुलो भुमिका कं प्रचण्डको रहेको छ किनभने संबिधान घोषणा गर्ने लाई प्रचण्डले कुनै लोभ प्रलोभनमा नपरी नेपाली काङग्रेसको पालामा संबिधान जारी गर्ने र संविधानको जारी पश्चात नेकपा एकालेको नेतृत्वमा सरकारको गठन गर्ने भन्ने आन्तरीक सहमती पश्चात नेपालले संविधान पायो । संविधान पश्चात नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, माओवादी र अन्य दलहरुको गठबन्धन र नेपाली काङग्रेस विचमा संसदमा चुनाव हुदा शर्मा विजयी भई प्रधानमन्त्री पनि हुनभयो र काङग्रेस प्रतिपक्षको भुमिकामा रहदै गयो पुन ९ महिना पश्चात नेकपा एमाले र माओवादी बिचमा विभिन्न विषउमा सहमती ,सम्झैता हुन नसक्दा पुन माओवादीले नेपाली काङग्रेस संग गठबन्धन गरि केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वको सरकारलाई ढाल्ने खेल गरियो ।

सरकार ढले संगै पुन पुष्प कमल दाहाल प्रचण्ड नेपालको प्रधानमन्त्रि पद समाल्ने मैका मिल्यो र सरकार समाले लगतै बिभिन्न चामत्कारकि कामहरु सुरुवात हुन थाले । प्रधानमन्त्रि समाल्ने वित्तिकै नेपालको उर्जामा प्राधिकरणमा कुलमान घिसिङलाई सिईओ नियुत्ती पश्चात नेपाल विस्तार विस्तार लोडसेडिङको अन्तय तिर गईरहेको र अबको केही वर्षमा नेपालले बाहय क्षेत्रमा समेत उर्जा विक्री गर्ने सक्ने वातावरण सिर्जना हुदै छ ।माओवादी आन्दोलनको उपलब्धिमा संघियतालाई पनि लिन सकिन्छ , माओवादीले कम्तिमा पनि नेपाललाई ८ंं०० स्थानिय निकायको आवाश्यता पर्छ भन्दै गर्दा केही राजनैतिक दलहरु भने नेपालमा संघियता भनेका बाख्राको टाउकोमा भैसिको सिंङ झण्डाउनु हो भन्दै जनतालाई भ्रममा पार्ने काम पनि गरियो तर आज माओवादीको आन्दोलनको कारण सिंहदरवारमा केन्द्रित अधिकार जनताको घरदैलोमा पुग्न सफल पनि भएको जुन कार्यान्वयनको रुपमा रहेको छ ।

संघियतामा माओवादीको धारणा स्पष्ट रहेका छ जुन स्थानिय निकाय नेताले विजयी हुने ठाँउ हैन यो त केवल जनता विजयी हुने ठाँउ हो पनि भनेको छ । माओवादी आन्दोलनबाट प्राप्त भएका उपलब्धिहरु धर्मनिरपेक्षता, समावेसि, समानुपातिक जस्ता यावत रहेका छन र जुन पुरा हुदै पनि आईरहेका छन । यी यस्ता उपलब्धिहरुलाई अबको दिनमा सरकार जनता एकआपसमा सदभाव कायम गर्दै सफल पार्न अझ कसरत गर्दै जानु पर्दछ । उपलब्धि हुन जति सजिलो छ त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने पनि त्यती नै कठिन हुन्छ । प्राप्त भएका उपलब्धिहरुलाई संस्थागत गर्नु लौजानु हामी सबैका कर्तव्य पनि रहेका छ ।

लेखक अखिल क्रान्तिकारीका जिल्ला सदस्य हुन ।

विराटनगरका अधिकांश स्थान डुबानमा : प्रदेशसभाको पानी मोटरले फालिदै ( तस्बिरहरू सहित )

२०७६-३-२७ शुक्रबार

विराटनगर / तीन दिनदेखि लगातारको वर्षाको पानीको उचित निकास नहुँदा र सिंगिया नदीमा आएको बाढीले विराटनगर महानगरपालिकाका केही वडा डुबानमा परेका छन् । विराटनगर सिमाना भएर बग्ने सिंगिया खोलामा आएको बाढीले विराटनगर वडा नं १, २ र ८ का केही क्षेत्र आज बिहानदेखि डुबानमा परेका जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङले जनाएको छ । विराटनगर–१ स्थित परोपकार...

ठाउँ ठाउँमा पहिरो : यात्रामा सास्ती

२०७६-३-२७ शुक्रबार

  बागलुङ / मध्यपहाडी पुष्पलाल लोकमार्गको बागलुङ–बुर्तिवाङ खण्ड वर्षात्का कारण ठाउँ ठाउँमा पहिरो गएकाले जोखिम बढेको छ । बुधबारदेखिको अविरल वर्षाका कारण लोकमार्ग छेउछाउमा पहिरो जाने, भासिने, ढुङ्गा खस्ने तथा खाल्टाखुल्टी पर्न थालेपछि लोकमार्गको यात्रा निकै सास्ती भएको छ । बागलुङ–बुर्तिवाङ खण्डको ९२ किलोमिटर सडकमा मात्र दुई दर्जनभन्दा बढी स्थानमा पहिरो र कयौँ स्थानमा शाखा...

एयर क्यानाडाको जहाज आकस्मिक अवतरण, ३७ यात्रु घाइते

२०७६-३-२७ शुक्रबार

मौसमको खराबीका कारण एयर क्यानाडाको जहाज अमेरिकाको होनोलुलु विमानस्थलमा आकस्मिक अवतरण गराइएको छ । एयर क्यानाडाको ७७७–२०० विमान क्यानाडाको भ्यान्कुभरबाट सिड्नी जान लागेको थियो । उडानका क्रममा नै संयुक्तराज्य अमेरिकाको हवाई राज्यको राजधानी होनोलुलुमा शुक्रबार आकस्मिक अवतरण गराइएको थियो । त्यस क्रममा ३७ जना यात्रु घाइते भएका छन् । उनीहरुलाई अस्पताल भर्ना गरिएको पनि उक्त...

वर्षका कारण सिंहदरबारको पर्खाल भत्किदा सडक अवरुद्ध

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौं / केही दिन यता परिरहेको भारी वर्षका कारण सिंहदरबारको पूर्वी गेट नजिकको पर्खाल भत्किएको छ । पर्खाल भत्किएपछि अनामनगर क्षेत्रको सडक अवरुद्ध भएको महानगरीय प्रहरी वृत्त सिंहदरबारले जनाएको छ । बाटो खुलाउने कार्य भइरहेको सिंहदरबार प्रहरीले जनाएको छ । थुप्रिएको इँटा, माटो पन्छाउने काम भइहरहेको महानगरीय प्रहरी वृत्त सिंहदरबारले जनाएको छ । भूकम्पका बेला...

विद्यार्थी मृत्यु प्रकरण : प्रिन्सिपलसहित पाँच जनाविरुद्ध मुद्दा दायर

२०७६-३-२७ शुक्रबार

कञ्चनपुर / कञ्चनपुरको भीमदत्तनगरपालिका–१७ मझँगाउँस्थित महाकाली बाल विद्यालयका विद्यार्थी माधव कलौनीको मृत्युका विषयलाई लिएर उहाँका अभिभावकले पाँच जनाविरुद्ध मुद्दा दायर गरेका छन् ।विद्यार्थीबीच भएको झगडाका विषयलाई लिएर कक्षा–९ मा अध्ययनरत छात्र माधव कलौनीलाई गत असार १३ गते शिक्षकले कुटपिट गरी घाइते बनाएको आरोप छ । घाइते विद्यार्थीको तीन दिनअघि (असार २४ गते राति) उपचारका क्रममा...

त्रिभुवन विमानस्थल अनिश्चित कालका लागि बन्द : विदेशबाट आएका जहाज अवतरण नगरी फर्किए

२०७६-३-२७ शुक्रबार

यति एयरलाइन्सको विमान त्रिभुवन विमानस्थलमा अवतरणका त्रममा चिप्लिएको छ । नेपालगञ्जबाट काठमाडौं आएको उक्त विमान अवतरणको क्रममा शुक्रबार बिहान चिप्लँदा २ जना घाईते भएका छन् । 9N अल्फा MM को उक्त जहाज अवतरणको क्रममा चिप्लिएर विमानस्थलको धावनमार्गबाट १५ मिटर पर पुगेको छ । विमानमा ६६ जना यात्रु र चार जना चालक दलका सदस्य सवार थिए...

Similar Posts

उर्लियो हनुमन्ते, भक्तपुरमा डुबान शुरु, प्रशासनद्धारा उच्च सतर्कता

२०७६-३-२७ शुक्रबार

  भक्तपुर / अविरल वर्षाका कारण उर्लिएको हनुमन्तेको बाढी बस्तीमा पस्न थालेपछि भक्तपुरमा डुबान शुरु भएको छ । हिजोदेखि नै परेको अविरल वर्षाका कारण हनुमन्ते नदीमा आएको बाढी खोलाभन्दा माथि आएपछि बस्तीमा पानी पस्न थालेको हो । हनुमन्तेमा बाढी उर्लिएपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालयले हनुमन्ते नदी आसपासका बासिन्दालाई उच्च सतर्कतामा रहन आग्रह गरेको छ भने नदी...

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल चार घण्टादेखि अवरुद्ध

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौँ / त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको धावन मार्गमा चिप्लिएको यति एयरलाइन्सको विमानलाई तानेर ‘ह्याङ्गर’ तर्फ लैजान सकस भएको छ । धावन मार्गमा विमान चिप्लिएका कारण झण्डै चार घण्टादेखि मुलुकको एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडान अवरुद्ध रहेको छ । निरन्तरको प्रयासका बाबजुत पनि विमानलाई निकाल्न नसकिएको महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्रीले जानकारी दिनुभयो । उहाँले विमान...

विपद्बाट हुने क्षति रोक्न तीनै तहका सरकार ‘हाइ अलर्ट’

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौँ / मनसुन सक्रिय भएसँगै मुलुकमा विपद्बाट हुनसक्ने सम्भावित क्षति रोक्न तीनै तहका सरकार र सम्बद्ध निकाय ‘हाइ अलर्ट’को अवस्थामा रहेका छन् ।विपद जोखिम न्यूनीकरण, तत्काल उद्धार तथा राहतका लागि बाढीबाट प्रभावित मुलुकका २४४ स्थानलाई उच्च जोखिम क्षेत्र पहिचान गरी सरकारी क्षमताले भ्याएसम्मका तयारी गरिएको छ । मुलुकको पहाड र हिमाली क्षेत्र पहिरोको उच्च जोखिममा...

पूर्वी र मध्य भेगमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह : सबै नदीहरूमा बहाव उच्च

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौँ / मनसुन न्यून चापीय रेखा नेपालको तराईका भू–भागका साथै मध्य र पूर्वी क्षेत्रमा सक्रिय रहेकाले आगामी तीन दिनसम्म देशैभर वर्षा हुने जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । महाशाखाले मौसम विश्लेषणसम्बन्धी आज विषेश बुलेटिन जारी गर्दै मनसुन तीन दिनसम्म अति सक्रिय भइरहने सम्भावना रहेकाले देशका अधिकांश भेगमा बद्ली रही धेरैजसो...