मान, सम्मान र भुक्तमान

२०७४-२-२० शनिबार

हरेक मानिसलाई पुरस्कारले हौसला दिन्छ र दण्डले दुःख । मानव सभ्यताको इतिहासका प्रत्येक सन्दर्भमा त्यो पढिएको, देखिएको र भोगिएको छ । संसारमा हरेक क्षेत्रमा नामी र दामी पुरस्कारका व्यवस्था भएका छन् । संसार प्रसिद्ध ‘सिएनएन हिरो’को पुरस्कार नेपालकै प्रख्यात समाजसेवी अनुराधा कोइराला र पुष्पा बस्नेतले पाए । अझ पुष्षा बस्नेतले त ‘सिएनएन सुपर हिरो’ को पुरस्कार समेत पाएकी थिइन । उनले पाएको पुरस्कार र कोइरालाले पाएको पुरस्कारले नेपाली समाजमा महिला र बालबालिकाका क्षेत्रमा उल्लेखनीय कार्य भएका छन् । त्यसमा कसैले औंला उठाउने कार्य गरेको छैन र गर्दैन पनि । त्यसैले ती पुरस्कार र व्यक्ति समेत सम्मानित हुनु देशकै नाम विश्वमा चम्केको महसुस जनताले गरेका छन् । असल पात्रले पुरस्कारलाई असल कामका लागि प्रयोग गर्छ । खराब पात्रले पाएको पुरस्कारले पात्र मात्र बद्नाम हुँदैन उल्टो पुरस्कार समेत विवादमा पर्छ ।

 
नेपालमा कवि माधव घिमिरेलाई दिइएको राष्ट्रकविको सम्मान र संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीलाई दिइएको ‘शताब्दी पुरुष’को सम्मानमा आजपर्यन्त कसैले प्रश्न उठाएका छैनन् । त्यसैगरी राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रका लागि आफ्नो व्यक्तिगत र सामाजिक सम्पत्तिलाई समेत दाउमा राख्दै ‘म्यागासेसे’ पुरस्कार विजेता डा.महावीर पुनले कुनै समयमा आफूले पाएका सबै राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार र पदकहरू लीलामीका लागि ठमेलस्थित आफूले खोलेको रेष्टुरेन्टमा राखेका छन् । उनको चाहना जसरी भए पनि देशमा ससानादेखि ठूल्ठूला आविष्कारका क्षेत्रमा काम गर्ने वैज्ञानिक व्यक्ति र व्यक्तित्वलाई सहयोग गर्ने हो । नेपाललाई विज्ञान र प्रविधिका क्षेत्रमा अघि लैजाने हो । त्यसैले उनले देशबाट अपेक्षित सहयोग नपाए पनि विदेशमा बस्ने नेपाली दाजुभाइ र दिदीबहिनीबाट राम्रो रेस्पोन्स पाएका छन् । आविष्कार केन्द्रको उनको कोषमा अहिले पैसा बढ्दै जाँदो छ ।

 
हालै उद्योग मन्त्रालयले उनलाई एक करोड ५० लाख सहयोग गरेको समाचार छापामा आएको छ । यो समाचारले सरकार आफैँ पुरस्कृत भएको देखिएको छ । त्यसैगरी नेत्र चिकित्सा र अन्धोपन निवारणका क्षेत्रमा डा.सेन्दुक रुइतले समेत विख्यात ‘म्यागासेसे’ पुरस्कार पाएका छन् । कानुनी लडाइँ लडेर महिला अधिकार र महिला हिँसाका सन्दर्भमा उल्लेखनीय जनचेतना जगाउने कार्य गरेबापत सपना मल्ल प्रधानले अन्तर्राष्ट्रिय ‘कुपर पुरस्कार’ पाएकी छन् । पत्रकारिता मै विष्ण निष्ठुरीले कोरियाबाट दिइने अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार पाएका छन् । यी पुरस्कारहरूले नेपाल र नेपाली कै गौरवलाई बढाएका छन् ।

 
नाम चलेका देशी र विदेशी पुरस्कारहरू नेपालीले मात्रै पाउँदा हाम्रो शिर उँचो हुँदैन । हामीले देखे जानेका र पढे बुझेका विश्व चर्चित मानिसहरूले समेत पाउँदा हामीलाई खुसी लाग्छ । भारतका कैलाश सत्यार्थीसँगै संयुक्तरुपमा किशोरी मलाला युसुफ जाईले पाएको ‘नोबेल शान्ति पुरस्कार’ले उनको मात्र व्यक्तित्व बढाएन संसारकै किशोरीको नाम रोशन ग¥यो । नेपालकै फरक क्षमताकी साहित्यकार झमककुमारी घिमिरेले ‘जीवन काँडाकी फूल ?’ कृतिका लागि पाएको मदन पुरस्कारले व्यक्ति मात्र पुरस्कृत भएन कि पुरस्कार समेत ‘पुरस्कृत’ भयो । यी र यस्ता धेरै प्रसङ्गहरू पुरस्कार महिमामा जोडिएर आएका छन् ।

 
उहिले पञ्चायत कालमै राजा वीरेन्द्रले विश्वविख्यात भूगर्भविद् टोनी हेगेनलाई दिएको ‘वीरेन्द्र प्रज्ञा लङ्कार’ ले नेपाल कै नाम संसारमा चिनायो । पुरस्कार कस्तो हो ? कसले के कामका लागि पाएको हो ? त्यो संसारले चियो गरेर हेरिरहेको हुन्छ । भने पनि नभने पनि मानिसहरूका दिल र दिमागमा घर गर्न सकेका चर्चित र स्थापित व्यक्तित्वमा परेको पुरस्कारले देश र जनता नै पुलकित हुने गर्दछन् ।

 
सरकारले हालै गणतन्त्र दिवसको अवसरमा दिएका मान सम्मानहरू एकाएक विवादमा तानिए । नेपाली राजनीतिका धरोहर र प्रजातान्त्रिक योद्धा बीपीलाई ‘नेपाल रत्न’ र राजनीतिज्ञ महेन्द्रनारायण निधिलाई ‘राष्ट्र गौरव’ को सम्मान मरणोपरान्त दिइएको छ । यी दुई महा पात्रलाई दिइएको सम्मानले सरकारको यश भन्दा अपयश नै बढायो । पुरस्कार दिएर अहिले वहाँहरूको विराट छविमा सरकारले अनाहकमा खेल खेलेको आरोप समेत लगाइएका छन् । त्यसैगरी जननेता मदन भण्डारीलाई समेत अनावश्यक उछाल्ने काम उनका नाममा दिइएको पुरस्कारले गरेको छ । बीपी र भण्डारी पुरस्कार भन्दा माथि भइसकेका व्यक्तित्व हुन् । नेपालको राजनीतिक र सामाजिक आन्दोलनमा अब बीपी र भण्डारीलाई कुनै पुरस्कारको दरकारै पर्दैन । त्यो पनि मरणोपरान्त अवस्थामा दिइएको पुरस्कारले उत्ति माने नराख्ने जानकारहरूको भनाइ छ ।

 
पञ्चायत कालमा भूकम्प पीडित उद्धार पदकका बारेमा अनेक खिस्सा सुन्नमा आउँथे । एकजना सुर्खेत तिरका चन्द्रबहादुर बूढा नामका पञ्च रापंस सदस्य थिए उनलाई प्रहरीले केही दिनअघि त्रिभुवन विमानस्थलबाट सुन तस्करीमा संलग्न हुँदा पक्राउ गरेको थियो । सोही मुद्दामा थुनामा रहेकै बेलामा २०४५ सालको ‘भूकम्प पीडित उद्धार पदक’ उनले पनि पाए । पञ्चायतमा ब्युरोक्रेट्स र पञ्चहरू पदकका लागि यतिसम्म तल झरेर लविङ्ग गर्थे कि जिल्लाबाट आफ्नो नाम पदकका लागि सिफारिस भएन भने सोझै केन्द्र अझ दरबारसम्मै पहूँच पु¥याएरै पदक उछिट्याउँथे ।
यसपालिका पदक बारेमा कर्मचारीलाई दिइएको सन्दर्भमा त्यति विवाद देखिएन । भएन । तर समाजसेवाका आवरणमा प्रचण्ड पुत्र प्रकाश दहाल र उपराष्ट्रपति पुत्र दिपेश पुनलाई दिइएको पदक भने विवादमा तानिए । सामाजिक सञ्जाल र अनलाइनहरूमा तिनीहरूको व्यापक विरोध भयो । प्रकाशले त आफूले पदक नलिने घोषणा समेत गरिसकेका छन् । दिपेशको अझै कुनै वक्तव्य आएको छैन । यसलाई भनिन्छ –‘आफ्ना हात जगन्नाथ ।’

 
अहिले राजधानीका सडकमा जथाभावी बाटो काट्नेहरूलाई प्रहरीले ३ सय रुपैयाँ जरिवाना र सो तिर्न नसकेमा केही घन्टा थुन्ने गर्छ । कतिपय मानिसहरू जानेर वा नजानेर, आफूसँग पैसा साथमा नहुँदा अनाहकमा प्रहरी हिरासत पुगी आपत्मा परे । कवि राजेन्द्र तारकिणीले आफ्नो फेसबुक स्टाटसमा रायम मिलाएर लेखे –‘बाटो काट्ने खोरमा, मान्छे काट्ने संसदमा ।’ माथिको वाक्यमा निहितांश अर्थले गम्भीर रुपले व्याख्या माग्न खोजेको छ । अहिले जति पनि राजनीतिक पार्टीहरू नेपाली राजनीतिमा स्थापित छन् तिनीहरूले आफ्नो राजनीति उठानका सन्दर्भमा कुनै न कुनै बेला हतियारबन्द आन्दोलनकै सहारा लिएका हुन् । काँग्रेसले २००७ सालमा, एमालेले २०२८ सालमा, माओवादीले २०५२ सालमा र मधेशवादीहरूले मधेश आन्दोलनमा आफ्नो राजनीतिक भविष्य सुनिश्चित गर्नका लागि र राजनीतिक स्पेसका लागि हतियार उठाएकै हुन् । माओवादी विप्लव अहिले पनि हतियार नबिसाइकन विद्रोह गरिरहकै छन् । वैद्य हतियार आवश्यकताका वार्ताहरू दिन्छन् । यसले के देखाउँछ ? आफैँ चिन्तन गर्न सकिन्छ ।

 
राजनीतिमा हतियारको प्रसङ्ग गरिब देशका सत्ता परिवर्तनका लागि आएकै हुन् । एसियाका धेरै देशहरू आफ्नो स्वतन्त्रता संग्राममा हतियार माध्यमले नै स्थापित भएका हुन् । नेपाली क्रान्ति पनि त्यसबाट अछुतो रहने कुरा भएन । ‘अब आउने नयाँ पार्टीहरूले ढुङ्गामुढाका स्थानमा फूल बोकेर समाज परिवर्तनका लागि लाग्नु पर्छ ।’ विवेकशील र साझा पार्टीहरूबाट त्यो नयाँ संस्कारको अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।

 
पुराना पार्टीका कार्यकर्ताहरू आफ्ना नेताका रक्तरञ्जित इतिहास र आफ्ना समेत केही राजनीतिकि आरोहणका सवालमा अझै चुनाव र विभिन्न प्रकारका हड्ताल र आन्दोलनका क्रममा हतियारका मतियार देखिएकै छन् । देश अघि लैजाने सवालमा त्यो किमार्थ हिताकांक्षी कदम होइन । गएको स्थानीय तहको निर्वाचन पहिलो चरणमा पनि दोलखामा अन्य जिल्लाका तुलनामा अपेक्षाकृत बढी चुनावी हिंसा भयो । अहिले दोस्रो चरणको निर्वाचन तयारी हुँदैछ । चुनाव सरेको स¥यै छ । चारचोटी सरेको चुनाव पनि हिँसारहित तवरले होला भन्नेमा कसैलाई विश्वास छैन । यसै त तराईका जिल्लाहरूमा चुनावी माहोलमा हिँसा हुने गर्छ । बारा, पर्सा, रौतहट, सप्तरी र सिराहाजस्ता जिल्लाहरूमा जहिले पनि चुनावी माहोलमा अनेक प्रकारका हिँसा भएका इतिहास हाम्रा मानषपटलमा ताजै छन् । कामना गरौं अब तत्तत् स्थानमा त्यस्तो नहोस् । जनताले आफ्नो मत निर्वाध ढङ्गले गोप्य तबरबाट खसाल्न पाऊन ।
हिँसाको अपसंस्कृतिलाई अबको नयाँ यात्राले पूर्ण विराम लगाओस् । अर्कापट्टि पुरस्कारमा भनसुन र डाडु पन्यौ आफ्नो हातमा हुँदा जस्तोसुकै पात्रलाई पनि पुरस्कार दिने कुसंस्कृतिको अन्त्य होस् । स्थापित र धरोहर व्यक्तित्वलाई उहाँहरूको व्यक्तित्वमा खिया लगाउन थप सानातिना पुरस्कारले गिज्याउने काम नहोस् । अहिले यत्ति ।
।।सामप्त।।

ठाउँ ठाउँमा पहिरो : यात्रामा सास्ती

२०७६-३-२७ शुक्रबार

  बागलुङ / मध्यपहाडी पुष्पलाल लोकमार्गको बागलुङ–बुर्तिवाङ खण्ड वर्षात्का कारण ठाउँ ठाउँमा पहिरो गएकाले जोखिम बढेको छ । बुधबारदेखिको अविरल वर्षाका कारण लोकमार्ग छेउछाउमा पहिरो जाने, भासिने, ढुङ्गा खस्ने तथा खाल्टाखुल्टी पर्न थालेपछि लोकमार्गको यात्रा निकै सास्ती भएको छ । बागलुङ–बुर्तिवाङ खण्डको ९२ किलोमिटर सडकमा मात्र दुई दर्जनभन्दा बढी स्थानमा पहिरो र कयौँ स्थानमा शाखा...

एयर क्यानाडाको जहाज आकस्मिक अवतरण, ३७ यात्रु घाइते

२०७६-३-२७ शुक्रबार

मौसमको खराबीका कारण एयर क्यानाडाको जहाज अमेरिकाको होनोलुलु विमानस्थलमा आकस्मिक अवतरण गराइएको छ । एयर क्यानाडाको ७७७–२०० विमान क्यानाडाको भ्यान्कुभरबाट सिड्नी जान लागेको थियो । उडानका क्रममा नै संयुक्तराज्य अमेरिकाको हवाई राज्यको राजधानी होनोलुलुमा शुक्रबार आकस्मिक अवतरण गराइएको थियो । त्यस क्रममा ३७ जना यात्रु घाइते भएका छन् । उनीहरुलाई अस्पताल भर्ना गरिएको पनि उक्त...

वर्षका कारण सिंहदरबारको पर्खाल भत्किदा सडक अवरुद्ध

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौं / केही दिन यता परिरहेको भारी वर्षका कारण सिंहदरबारको पूर्वी गेट नजिकको पर्खाल भत्किएको छ । पर्खाल भत्किएपछि अनामनगर क्षेत्रको सडक अवरुद्ध भएको महानगरीय प्रहरी वृत्त सिंहदरबारले जनाएको छ । बाटो खुलाउने कार्य भइरहेको सिंहदरबार प्रहरीले जनाएको छ । थुप्रिएको इँटा, माटो पन्छाउने काम भइहरहेको महानगरीय प्रहरी वृत्त सिंहदरबारले जनाएको छ । भूकम्पका बेला...

विद्यार्थी मृत्यु प्रकरण : प्रिन्सिपलसहित पाँच जनाविरुद्ध मुद्दा दायर

२०७६-३-२७ शुक्रबार

कञ्चनपुर / कञ्चनपुरको भीमदत्तनगरपालिका–१७ मझँगाउँस्थित महाकाली बाल विद्यालयका विद्यार्थी माधव कलौनीको मृत्युका विषयलाई लिएर उहाँका अभिभावकले पाँच जनाविरुद्ध मुद्दा दायर गरेका छन् ।विद्यार्थीबीच भएको झगडाका विषयलाई लिएर कक्षा–९ मा अध्ययनरत छात्र माधव कलौनीलाई गत असार १३ गते शिक्षकले कुटपिट गरी घाइते बनाएको आरोप छ । घाइते विद्यार्थीको तीन दिनअघि (असार २४ गते राति) उपचारका क्रममा...

त्रिभुवन विमानस्थल अनिश्चित कालका लागि बन्द : विदेशबाट आएका जहाज अवतरण नगरी फर्किए

२०७६-३-२७ शुक्रबार

यति एयरलाइन्सको विमान त्रिभुवन विमानस्थलमा अवतरणका त्रममा चिप्लिएको छ । नेपालगञ्जबाट काठमाडौं आएको उक्त विमान अवतरणको क्रममा शुक्रबार बिहान चिप्लँदा २ जना घाईते भएका छन् । 9N अल्फा MM को उक्त जहाज अवतरणको क्रममा चिप्लिएर विमानस्थलको धावनमार्गबाट १५ मिटर पर पुगेको छ । विमानमा ६६ जना यात्रु र चार जना चालक दलका सदस्य सवार थिए...

यस्तो गाउँ जहाँ छ महिना सबैको घरमा तालाचाबी लाग्छ

२०७६-३-२७ शुक्रबार

  रोल्पा / सुनछहरी गाउँपालिका–२ भित्री गामको चालवाङ बस्ती दुई साताअघिदेखि सुनसान छ । बस्तीमा घर छन् । तर, मानिस छैनन् । ‘बर्खा लागेपछि गाउँ छाडेर जंगल नजिक गोठमा सरेका छौं’, चालवाङका ४९ वर्षीय थमन बुढामगर भन्छन्, ‘गाउँमा सबैको घरमा तालाचाबी लागेको छ ।’ २२ घरधुरी रहेको यो गाउँ ६ महिना रित्तो हुन्छ । बस्तीमुनि...

Similar Posts

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल चार घण्टादेखि अवरुद्ध

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौँ / त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको धावन मार्गमा चिप्लिएको यति एयरलाइन्सको विमानलाई तानेर ‘ह्याङ्गर’ तर्फ लैजान सकस भएको छ । धावन मार्गमा विमान चिप्लिएका कारण झण्डै चार घण्टादेखि मुलुकको एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडान अवरुद्ध रहेको छ । निरन्तरको प्रयासका बाबजुत पनि विमानलाई निकाल्न नसकिएको महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्रीले जानकारी दिनुभयो । उहाँले विमान...

विपद्बाट हुने क्षति रोक्न तीनै तहका सरकार ‘हाइ अलर्ट’

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौँ / मनसुन सक्रिय भएसँगै मुलुकमा विपद्बाट हुनसक्ने सम्भावित क्षति रोक्न तीनै तहका सरकार र सम्बद्ध निकाय ‘हाइ अलर्ट’को अवस्थामा रहेका छन् ।विपद जोखिम न्यूनीकरण, तत्काल उद्धार तथा राहतका लागि बाढीबाट प्रभावित मुलुकका २४४ स्थानलाई उच्च जोखिम क्षेत्र पहिचान गरी सरकारी क्षमताले भ्याएसम्मका तयारी गरिएको छ । मुलुकको पहाड र हिमाली क्षेत्र पहिरोको उच्च जोखिममा...

पूर्वी र मध्य भेगमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह : सबै नदीहरूमा बहाव उच्च

२०७६-३-२७ शुक्रबार

काठमाडौँ / मनसुन न्यून चापीय रेखा नेपालको तराईका भू–भागका साथै मध्य र पूर्वी क्षेत्रमा सक्रिय रहेकाले आगामी तीन दिनसम्म देशैभर वर्षा हुने जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । महाशाखाले मौसम विश्लेषणसम्बन्धी आज विषेश बुलेटिन जारी गर्दै मनसुन तीन दिनसम्म अति सक्रिय भइरहने सम्भावना रहेकाले देशका अधिकांश भेगमा बद्ली रही धेरैजसो...

विराटनगरका अधिकांश स्थान डुबानमा : प्रदेशसभाको पानी मोटरले फालिदै ( तस्बिरहरू सहित )

२०७६-३-२७ शुक्रबार

विराटनगर / तीन दिनदेखि लगातारको वर्षाको पानीको उचित निकास नहुँदा र सिंगिया नदीमा आएको बाढीले विराटनगर महानगरपालिकाका केही वडा डुबानमा परेका छन् । विराटनगर सिमाना भएर बग्ने सिंगिया खोलामा आएको बाढीले विराटनगर वडा नं १, २ र ८ का केही क्षेत्र आज बिहानदेखि डुबानमा परेका जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङले जनाएको छ । विराटनगर–१ स्थित परोपकार...